ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
306
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
را در اين كتاب ثبت كردهام زيرا داراى ادب و تعليم مكارم اخلاق و آموختن خصال نيك است هيچكس خواه پادشاه باشد و خواه رعيت از چنين نامه بىنياز نيست ( و آن اين است ( يك قسمت از آن و تمام آن در كتب ادب و تاريخ وارد شده و معروف است ) بسم اللّه الرحمن الرحيم . اما بعد . بر تو ( اى فرزند ) واجب است كه از خداوند بىانباز بينديشى و از او عز و جل بترسى و نگران و مراقبت كردار خود و از خشم خداوند بيمناك و بر حذر باشى . شب و روز در حفظ رعيت بكوشى و آنچه را كه خداوند از عاقبت به تو بخشيده و رخت تندرستى پوشانيده مغتنم بدارى و روز رستاخيز و معادى كه تو حتما سوى آن رانده خواهى شد به ياد آرى كه تو در محشر خواهى ايستاد و از تو سخت بازجوئى و بازپرسى خواهد شد كه تو بايد به آنچه لازم است عمل كنى تا خداوند عز و جل ترا از گناه معصوم بدارد و روز قيامت از رنج و عذاب مصون فرمايد . خداوند سبحانه و تعالى به تو نيكى كرد و واجب فرمود كه تو بكسانيكه رعيت تو شده و سرپرستى ترا پذيرفته نيكى كنى و رافت و مروت را به كار ببرى و ترا ملزم نموده كه دادگستر باشى و حق خداوند را درباره رعيت بشناسى و حدود خداوند را رعايت و از رعايا دفاع و آنها را حمايت كنى . حريم آنها را محترم بشمارى و خونشان را محفوظ بدارى كه بنا حق ريخته نشود . راهها را تأمين و هموار و وسايل آسايش و معاش آنان را فراهم كنى . خداوند در تمام اين امور از تو بازجوئى و بازپرسى خواهد كرد و سخت خواهد گرفت . از تو باز خواهد خواست و كيفر خواهد داد كيفر و ثواب در قبال اعمال بد يا خوب كه هر چه ميكنى پيش فرستى كه به آن رسيدگى شود . تو براى هر كارى دانش و خرد خود را به كار ببر كه عقل و فهم و نظر تو به كار رود و هيچ كارى ترا از خردمندى باز ندارد كه عقل سرمايه تمام كارهاى تو باشد و نخستين توفيقى براى تو باشد كه خداوند عز و جل آن توفيق را براى هدايت تو